Με λόγο συγκροτημένο, ώριμη σκέψη και αίσθημα ευθύνης απέναντι στην κοινωνία, η Νικολέττα Κωνσταντίνου μιλά για πρώτη φορά αναλυτικά για την απόφασή της να εμπλακεί ενεργά στην πολιτική, μετά τη μακρά κοινοβουλευτική παρουσία του πατέρα της.
Σε μια συνέντευξη με αμεσότητα και ειλικρίνεια, αναφέρεται στη νέα γενιά πολιτικών, τις προκλήσεις της εποχής, την ανάγκη για ανανέωση του πολιτικού λόγου, αλλά και στα προβλήματα της Πάφου, για τα οποία μιλά με γνώση, τόλμη και ρεαλισμό.
Η Νικολέττα Κωνσταντίνου εξηγεί γιατί σήμερα θεωρεί ότι είναι η κατάλληλη στιγμή να διεκδικήσει ρόλο στη δημόσια ζωή, μιλά για τις συγκρίσεις με τον πατέρα της, για το όραμά της για την Πάφο, αλλά και για την ευθύνη που φέρει η νέα γενιά να αποκαταστήσει τη σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες.
Πώς πήρες την απόφαση να εμπλακείς ενεργά στην πολιτική μετά τη μακρά κοινοβουλευτική παρουσία του πατέρα σου;
Δεν πρόκειται για μια παρορμητική απόφαση. Η ενασχόληση με την πολιτική ήταν για μένα τρόπος ζωής. Μεγάλωσα σε ένα έντονα πολιτικοποιημένο περιβάλλον, με βασική αξία την προσφορά στο συνάνθρωπο. Γνώρισα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο κόσμος και έχω άποψη για τις ανάγκες της κοινωνίας σήμερα. Χρειάζονται φωνές στήριξης και διεκδίκησης που να φέρνουν αποτελέσματα και να διεκδικούν διαρκώς ένα καλύτερο αύριο για τον τόπο και τους ανθρώπους του. Αυτό με καθόρισε. Για χρόνια ένιωθα ότι ήθελα να ακολουθήσω ένα διαφορετικό δρόμο, ανεξάρτητο από την πορεία του πατέρα μου, να χαράξω ένα δικό μου μονοπάτι, να μορφωθώ, να εξελιχθώ επαγγελματικά ώστε να μπορέσω να προσφέρω στην κοινωνία. Πίστευα και εξακολουθώ να πιστεύω ότι ο καθένας, από τις δικές του επάλξεις, μπορεί να κάνει τη διαφορά. Εμένα ανέκαθεν με ενδιέφεραν τα κοινά, είχα άποψη και τη διατύπωνα σε κάθε ευκαιρία.
Ήμουν δραστήρια στις τάξεις του Δημοκρατικού Συναγερμού, από τα μαθητικά μου χρόνια και συμμετείχα σε συμβούλια τις ΜΑΚΙ, της ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΣ, της ΝΕΔΗΣΥ και της ΟΝΕ ενώ πρόσφατα ανέλαβα το Χαρτοφυλάκιο Μετανάστευσης του Συμβουλίου Παρακολούθησης του Κυβερνητικού Έργου. Αρκετοί με παρότρυναν και το 2016 και το 2021 και το 2024 να διεκδικήσω κάποιο αξίωμα. Είχα όμως την άποψη ότι η ενεργή παρουσία του πατέρα μου στην πολιτική, δεν άφηνε περιθώρια για ένα άλλο μέλος της οικογένειας μας να ασχοληθεί πιο δυναμικά, ώστε να δοθεί χώρος και σε άλλα άτομα να ενεργοποιηθούν και να μην αποθαρρύνεται η συμμετοχή τους. Δεν έμαθα να στηρίζομαι σε δεκανίκια και θεωρώ ότι η ενασχόληση με την πολιτική είναι πολύ σοβαρή υπόθεση και πρέπει να γίνεται εφόσον υπάρχουν συνθήκες πολιτικής ωριμότητας και επάρκειας.
Η πρόταση να συμμετέχω στο ψηφοδέλτιο του Δημοκρατικού Συναγερμού ήρθε σε μια περίοδο που νιώθω ότι διαθέτω την ωριμότητα, τη νηφαλιότητα, τις γνώσεις αλλά και τις εμπειρίες για να προσφέρω ουσιαστικά. Θεωρώ ότι αν πραγματικά θέλουμε να αλλάξουμε όσα μας ενοχλούν, πρέπει να συμμετέχουμε. Δεν κατεβαίνω στις εκλογές για να συνεχίσω την «οικογενειακή παράδοση» όπως κάποιοι αφήνουν να εννοηθεί, εξάλλου ποτέ δεν το είδα έτσι, ούτε καθοδηγήθηκα από την οικογένεια μου, αλλά από μια εσωτερική ανάγκη να προσφέρω, γιατί πιστεύω ότι το μέλλον δεν γράφεται μόνο του. Έχουμε όλοι την υποχρέωση να αφήσουμε πίσω μας ένα κόσμο πιο δίκαιο και πιο ανθρώπινο από αυτόν που παραλάβαμε και δεν θα το πετύχουμε με την αδιαφορία, αλλά με θάρρος και ανάληψη της ευθύνης που μας αναλογεί. Σε αυτή την προσπάθεια δεν περισσεύει κανείς και έχω τη διάθεση να προσφέρω και να συνεισφέρω ενεργά στην κοινωνία και στον άνθρωπο, όσο καλύτερα μπορώ.
Πόσο δύσκολο είναι για σένα να «παλέψεις» με το δυνατό αποτύπωμα μιας τόσο έντονης πολιτικής διαδρομής;
Η ευθύνη για μένα είναι διπλή. Όμως δεν το βλέπω σαν βάρος αλλά ως κίνητρο να δουλέψω σκληρά, με συνέπεια και στοχοπροσήλωση για να αφήσω το δικό μου θετικό αποτύπωμα. Είναι η ώρα της γενιάς μας. Έχουμε άλλα βιώματα και άλλη οπτική που μας δίνει νέα ώθηση και ήρθε η στιγμή να ακουστεί η φωνή μας με τρόπο καθαρό, χωρίς τα φίλτρα της παλιάς πολιτικής. Ο πατέρας μου έκανε τη δική του διαδρομή, σε μια άλλη εποχή, με άλλες προκλήσεις. Εγώ ζω κάτι διαφορετικό, με άλλες αξίες, άλλους τρόπους επικοινωνίας, άλλες κοινωνικές συνιστώσες. Θέλω να χτίσω τη δική μου σχέση με τους συμπολίτες μας, όχι μέσα από το επώνυμο μου αλλά μέσα από τη στάση μου. Η αξιοπιστία δεν κληρονομείται, την κερδίζεις κάθε μέρα και αυτό το κρατώ ως πυξίδα και έτσι θέλω να πορευτώ. Και αν κάτι δεν αλλάζει ανάλογα με τις προσωπικές συμπάθειες ή αντιπάθειες είναι το γεγονός ότι ο πατέρας μου υπηρέτησε τον τόπο με ακεραιότητα και αφοσίωση και αυτό είναι μεγάλη παρακαταθήκη.
Παρόλα αυτά δεν είμαι αφελής. Γνωρίζω ότι εξαιτίας της πολύχρονης διαδρομής του, κάποιοι έχουν επιφυλάξεις με την υποψηφιότητά μου. Όμως η πορεία μου, οι αξίες μου και η δουλειά μου είναι δικές μου και ό,τι έχω καταφέρει μέχρι σήμερα το έκανα με σκληρή δουλειά και προσήλωση στους στόχους μου. Ζητώ ταπεινά από τον κόσμο να με κρίνει ως Νικολέττα και να με αξιολογήσει αυστηρά, αλλά δίκαια. Ζητώ από τον κόσμο της επαρχίας μας, να μου δώσει την ευκαιρία να τον ακούσω και να με ακούσει. Αν με τιμήσει με τη ψήφο του, θέλω να γίνω η φωνή τους, για να εργαστούμε για να πάρουμε τον τόπο μπροστά.
Δεν θεωρείς ότι μοιραία υπάρχει μια σύγκριση που σε αναγκάζει να εξηγείς συνεχώς ότι είσαι διαφορετικός άνθρωπος και πολιτικός;
Πάντα θα είμαι το παιδί των γονιών μου. Αυτό για μένα αποτελεί κομμάτι της ταυτότητας μου και πηγή περηφάνιας και δύναμης. Οι αναπόφευκτες συγκρίσεις όπως και το ισχυρό παράδειγμα με το οποίο μεγάλωσα δεν με αποθάρρυναν, αντιθέτως, με ώθησαν να ανακαλύψω και να διαμορφώσω τη δική μου φωνή. Γνωρίζω ότι δεν μπορώ πάντα να αποφύγω τη σύγκριση, επιδιώκω όμως και προσπαθώ να μην την αφήνω να με καθορίζει. Δεν ξυπνάω το πρωί σκεπτόμενη ότι πρέπει να αποδείξω κάτι άλλο από αυτό που πραγματικά είμαι. Παραμένω πιστή στις αρχές και τις αξίες μου. Εκφράζω δικές μου ιδέες, με δικό μου τρόπο, στη δική μου εποχή. Πιστεύω πολύ στο αισθητήριο του κόσμου και βρίσκω ότι σήμερα είναι πολύ ανεπτυγμένο. Αν δεν είσαι αυθεντικός δεν επιβιώνεις. Ο κόσμος κουράστηκε με την υποκρισία και τις μεγάλες κουβέντες. Θέλω να είμαι ο εαυτός μου και να χτίσω μια σχέση ειλικρίνειας και συνέπειας με τον κόσμο. Μόνο έτσι θα μπορέσω να προσφέρω πραγματικά. Αν μέσα από αυτό ο κόσμος δει ότι έχω μια άλλη οπτική, πιο σύγχρονη, πιο μετριοπαθή και πιο προοδευτική, τότε η σύγκριση θα πάψει να είναι βάρος και θα γίνει αφετηρία, ένα σημείο αναφοράς που σε κάνει να εξελίσσεσαι.
Ποια στοιχεία πιστεύεις ότι σε διαφοροποιούν από τον πατέρα σου, τόσο σε σκέψη όσο και σε πολιτική στάση;
Κρατώ την ανθρωπιά του, την αμεσότητα στην επικοινωνία του με τον κόσμο και τη διεκδικητικότητα του. Το ζητούμενο δεν είναι να διαφοροποιηθώ, χάριν της διαφοροποίησης. Ανήκω όμως σε μια εντελώς διαφορετική γενιά, με άλλες εμπειρίες, άλλα ερεθίσματα, άλλες ανάγκες. Οι κρίσεις της δικής μου γενιάς είναι πολλαπλές, οικονομικές, κοινωνικές, γεωπολιτικές αλλά και βαθιά αξιακές. Βιώσαμε διαδοχικές ανατροπές, αντιμετωπίζουμε πρωτόγνωρες προκλήσεις και μάθαμε να αμφισβητούμε ό,τι θεωρούσαν δεδομένο οι γονείς μας. Ζούμε σε ένα περιβάλλον όπου οι εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή μετάβαση, η ριζική αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας και η ροή της πληροφορίας μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο. Ένα τοπίο που θέτει ερωτήματα για το μέλλον της δημοκρατίας, της ισότητας, της εργασίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Ο πατέρας μου πορεύτηκε με τις αξίες της εποχής του, με βασικούς άξονες τη σταθερότητα, τη συνέπεια, την αμεσότητα. Σήμερα πιστεύω ότι χρειάζεται περισσότερη συμμετοχή, περισσότερη συνεργασία, περισσότερη ανάγκη να ακούσουμε πριν να μιλήσουμε, για να καταλάβουμε τα προβλήματα ώστε να μπορέσουμε να τα λύσουμε, περισσότερη διαφάνεια και λογοδοσία περισσότερη ειλικρίνεια και σίγουρα ρεαλισμός.
Κυρίως όμως θεωρώ ότι όταν αποφασίζεις να ασχοληθείς με την πολιτική, αν θέλεις να είσαι πραγματικά ωφέλιμος, πρέπει πρώτα να συμφιλιωθείς με την αναπόφευκτη πρόκληση της αλλαγής. Η αποτελεσματικότητα προϋποθέτει θάρρος. Προϋποθέτει δύσκολες μεταρρυθμίσεις, με στόχο να βγαίνει η κοινωνία κερδισμένη. Η αλλαγή δεν σηκώνει δισταγμούς, ούτε μπορούμε να μένουμε απλοί θεατές, πρέπει να τη διεκδικούμε, να την προκαλούμε και να τη διαμορφώνουμε, με γνώση, ευθύνη και διορατικότητα. Σήμερα η τεχνολογία αλλάζει την καθημερινότητά μας με ρυθμούς που δεν προλαβαίνουμε, ενώ οι γεωπολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις διαδέχονται η μια την άλλη. Επομένως το να προβλέπεις, να παρακολουθείς και να προσαρμόζεσαι στο νέο, χωρίς να απομακρύνεσαι από τις αρχές και τις αξίες σου, δεν είναι απλή αναγκαιότητα, είναι καθήκον και προϋπόθεση υπεύθυνης και σύγχρονης πολιτικής ηγεσίας. Σίγουρα όμως αυτή η άσκηση πρέπει να γίνεται με ρεαλισμό, μέτρο και λογική γιατί μόνο έτσι η αλλαγή και η πρόοδος αποκτούν ουσία και διάρκεια.
Πιστεύω επίσης ότι στο επίκεντρο της πολιτικής μας στάσης, ο πολίτης πρέπει να αποτελεί την απάντηση σε κάθε πρόκληση. Η πολιτεία οφείλει να δημιουργήσει τις συνθήκες και το πλαίσιο ώστε ο κάθε πολίτης να έχει χώρο να αναπτυχθεί, να δημιουργήσει και να πάρει πρωτοβουλίες. Όποιος έχει διάθεση να δουλέψει να έχει την ευκαιρία αλλά και το στήριγμα να πάει ψηλά. Αν αρρωστήσεις να έχεις πρόσβαση σε ποιοτική υγεία. Τα παιδιά σου να έχουν την καλύτερη δυνατή μόρφωση. Οι ηλικιωμένοι μας να ζουν με αξιοπρέπεια. Η οικογένεια να έχει την καλύτερη δυνατή στήριξη. Και ο κάθε ένας και η κάθε μια να κρίνονται από την προσπάθεια και όχι το φύλο, την ηλικία ή άλλους περιορισμούς. Αυτά προϋποθέτουν ένα αποτελεσματικό κρατικό μηχανισμό, ακμάζουσα και ανθεκτική οικονομία και μια δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνία.
Τι θεωρείς ότι έχει σήμερα μεγαλύτερη ανάγκη η Πάφος και ποια είναι τα ζητήματα που χρειάζονται άμεση προώθηση;
Με στενοχωρεί και με προβληματίζει ιδιαίτερα που οι νέοι και οι νέες της Πάφου, επιστρέφοντας από τις σπουδές τους αναγκάζονται να μεταναστεύσουν σε άλλες επαρχίες ή και στο εξωτερικό εξαιτίας της έλλειψης ευνοϊκών προοπτικών τόσο σε μισθολογικό επίπεδο και ευκαιρίες επαγγελματικής ανέλιξης όσο και στην ποιότητα ζωής. Δημιουργείται δηλαδή ένα κενό, που περιορίζει τη δυναμική της επαρχίας μας να εξελιχθεί. Δεν μεμψιμοιρώ, αλλά οφείλουμε να είμαστε ειλικρινείς για να διορθώσουμε τα κακώς έχοντα και η προσπάθεια αυτή ξεκινά αναγνωρίζοντας ότι, στην Πάφο, βασικοί παράγοντες ευημερίας τελούν υπό πίεση ή εν πάσει περιπτώσει δεν λειτουργούν ικανοποιητικά.
Να ξεκινήσω από το Γενικό Νοσοκομείο της Πάφου που δεν πληροί ούτε τις στοιχειώδεις προδιαγραφές σε επίπεδο κτιριακών εγκαταστάσεων και διαθεσιμότητας σε κλίνες, ενώ δεν φιλοξενεί βασικές κλινικές και τμήματα νοσηλείας. Εντατική κλειστού τύπου, τμήμα αποκατάστασης, ογκολογικό, είναι μόνο κάποιες από τις βασικές του ελλείψεις και η ταλαιπωρία για τους ασθενείς συμπολίτες μας που παραπέμπονται σε άλλες επαρχίες μας προκαλεί ντροπή και αγανάκτηση. Όσο παραμένει δορυφόρος του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, τα προβλήματα θα πολλαπλασιάζονται. Την ώρα που όλοι φιλοδοξούμε να αναβαθμιστεί σε Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο, αναγνωρίζοντας τα ανεκτίμητα οφέλη που θα έχει για τον τόπο μας η μετατροπή του, σήμερα δεν προσφέρει καν μια πλήρη ειδικότητα!
Στον τομέα της παιδείας, η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί ως έχει. Τα σχολεία μας ειδικά εντός των δημοτικών ορίων της Πάφου, ασφυκτιούν. Το Λύκειο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’ λειτουργεί στα όρια των δυνατοτήτων του, το Νικολαΐδειο Γυμνάσιο συστεγάζεται με το Λύκειο Κύκκου, ενώ στην Τεχνική Σχολή οι ανάγκες ξεπερνούν τις υποδομές. Κατεδαφίσαμε το Πρώτο Γυμνάσιο και στη θέση του δημιουργήσαμε χώρο στάθμευσης ενώ ως σύμβολο της προσφυγιάς θα μπορούσε να συντηρηθεί και να αξιοποιηθεί κατάλληλα και μετακινήσαμε το Νικολαΐδειο από το φυσικό του χώρο, από εκεί που θα μπορούσε να λειτουργεί με λιγότερες τάξεις, ως μικρότερο σχολείο και να καλύπτονται κάποιες ανάγκες. Ένα άλλο θέμα, ονομάζουμε το θεσμό των αθλητικών και μουσικών τάξεων ως σχολεία, ενώ στην ουσία πρόκειται για τάξεις, κάτι που θα έπρεπε ήδη να είχε επεκταθεί σε αθλητικό και μουσικό σχολείο για να μην αποκλείονται παιδιά λόγω επίδοσης ή πληρότητας, διευρύνοντας αυτές τις δυνατότητες σε όλα τα παιδιά, δίνοντας τους ίσες ευκαιρίες να εξελιχθούν. Ειδικά από τη στιγμή που έχει διαφανεί η πολύ θετική πορεία του θεσμού στη ψυχοσωματική διάπλαση των παιδιών.
Άλλο μεγάλο ζήτημα, οι καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση οδικών έργων και υποδομών κομβικής σημασίας όπως ο αυτοκινητόδρομος Πάφου-Πόλεως Χρυσοχούς που έχει καταντήσει το γεφύρι της Άρτας, η σύνδεση της τουριστικής περιοχής της Πάφου με το Διεθνή Αερολιμένα Πάφου και ο δρόμος Πάφου-Χλώρακας-Κόλπου Κοραλλίων. Το ίδιο και η χιλιοσυζητημένη μαρίνα που θα δημιουργήσει νέες προοπτικές και ευκαιρίες, όπως και η υλοποίηση του Σχεδίου Αειφόρου Ανάπτυξης του Εθνικού Δασικού Πάρκου Ακάμα που η δυστοκία στην ολοκλήρωσή του στερεί από την Πάφο διεθνή προβολή μέσω της ανάδειξης του φυσικού μας πλούτου που σαφώς θα φέρει ποιοτικό τουρισμό και νέες επενδυτικές ευκαιρίες.
Οι νέοι και τα αθλητικά μας σωματεία στερούνται γηπέδων και υποδομών, με αποτέλεσμα τα ταλέντα να μην έχουν χώρο να αναπτυχθούν. Οι ηλικιωμένοι μας χρειάζονται σύγχρονες υποδομές ώστε να διατηρούν την αξιοπρέπεια τους και να απολαμβάνουν την ποιότητα ζωής που τους αρμόζει. Όλα αυτά συνθέτουν μια αποθαρρυντική εικόνα στασιμότητας και αναβλητικότητας, την οποία οι πολίτες της Πάφου δεν αξίζουν.
Και βεβαίως είναι και μείζονα ζητήματα που απασχολούν όχι μόνο τους πολίτες της Πάφου, αλλά το παγκύπριο. Ξεκινώντας από το μεταναστευτικό και την επίδραση του στην παιδεία, κατά γενική ομολογία το δημόσιο σχολείο στην Πάφο σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης δέχεται ασφυκτικές πιέσεις από τη διαιώνιση της πολιτικά αστόχευτης και χωρίς όρια στρατηγικής κατεύθυνσης της ένταξης των παιδιών με μεταναστευτική βιογραφία στα σχολεία, χωρίς τη βασική γνώση της ελληνικής γλώσσας. Τα ναρκωτικά έχουν διαβρώσει σε τέτοιο βαθμό τον κοινωνικό ιστό, που πλέον δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται μόνο ως κοινωνικό πρόβλημα, αλλά εξόχως πολιτικό, το ίδιο και η εγκληματικότητα που άλλαξε ριζικά την ήρεμη εικόνα της επαρχίας μας, κλονίζοντας την αίσθηση της ασφαλούς γειτονιάς που ήταν χαρακτηριστικό στοιχείο της Πάφου. Η δημιουργία κλειστής δομής απεξάρτησης έπρεπε να ήταν ήδη σχεδιασμένη και τροχιοδρομημένη. Το θέμα της προσιτής στέγασης στο οποίο η πολιτεία πρέπει να εγκύψει ουσιαστικά. Η ύπαιθρος μας μαραζώνει και κάτοικοί της νιώθουν απομονωμένοι και παραμελημένοι. Ο πρωτογενής τομέας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα που απειλούν τη βιωσιμότητά του. Οι γεωργοί και οι παραγωγοί μας δυσκολεύονται εξαιτίας της απόστασης από το αστικό κέντρο, η ανομβρία και το υδατικό επιδεινώνουν την κατάσταση, ενώ είναι χρόνια η ανάγκη του εκσυγχρονισμού των δικτύων ύδρευσης και άρδευσης. Παράλληλα το κόστος της ενέργειας επιβαρύνει νοικοκυριά και επαγγελματίες ειδικά εξαιτίας των αναγκών της υπαίθρου.
Τα χρονίζοντα αυτά προβλήματα χρειάζονται όραμα, συντονισμένες φωνές διεκδίκησης των αιτημάτων της επαρχίας μας στα κέντρα λήψης αποφάσεων και πολιτική βούληση για την ανάληψη δράσης από το κράτος και τις τοπικές αρχές με σκοπό την παραγωγή αξιόπιστων, ορθολογικών και βιώσιμων λύσεων. Σε αυτά τα πλαίσια πιστεύω ότι η Πάφος χρειάζεται μεταξύ άλλων ένα συνεκτικό σχέδιο για το πως ενισχύουμε ή αναλόγως διαφοροποιούμε το οικονομικό μοντέλο της επαρχίας μας, που θα είναι σχεδιασμένο γύρω από τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, ένα μοντέλο που δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό και την οικοδομική βιομηχανία, αλλά θα στοχεύει στη δημιουργία πολλαπλών, αλληλοσυνδεόμενων πηγών ανάπτυξης που θα ενισχύουν την οικονομική και κοινωνική δυναμική της επαρχίας μας. Το ζητούμενο δεν πρέπει να είναι απλώς η ανάπτυξη, αλλά η πραγματική και ουσιαστική πρόοδος. Το μέλλον της Πάφου περνά μέσα από την επένδυση στη γνώση, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, που θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και θα κρατήσουν τα ταλέντα στον τόπο μας. Περνά μέσα από τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, των μικρών επιχειρήσεων αλλά και μέσα από τον πολιτισμό, που στην Πάφο μπορεί κάλλιστα να αποτελέσει πυρήνα δημιουργικής οικονομίας. Περνά μέσα από τη δημιουργία σύγχρονων υποδομών που θα δώσουν διέξοδο στους νέους μας, ενισχύοντας τα ταλέντα τους και δίνοντας τους χώρο να αθληθούν, να ασχοληθούν με τη μουσική, το θέατρο και την τέχνη, να δημιουργήσουν και να πρωτοπορήσουν. Και βεβαίως να αναζωογονήσουμε και τις παραδοσιακές πηγές οικονομικής ανάπτυξης δίδοντας τους νέα διάσταση αλλά και στήριξη και ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας με ένα σταθερό και δίκαιο πλαίσιο με φορολογικές ελαφρύνσεις και μείωση της γραφειοκρατίας, που να επιβραβεύει την ιδιωτική πρωτοβουλία που κράτησε ζωντανή την οικονομία της επαρχίας μας και όχι να την επιβαρύνει. Ζούμε στην ωραιότερη επαρχία της Κύπρου, με απαράμιλλο φυσικό πλούτο, αξιοζήλευτη πολιτιστική κληρονομιά, με τρομερές προοπτικές ανάπτυξης και ευημερίας. Είναι στο χέρι μας να δημιουργήσουμε τις ευκαιρίες που δικαιούται ο τόπος μας.
Πόσο ικανοποιημένη είσαι ως ενεργός πολίτης από την εκπροσώπηση της επαρχίας μας στο Κοινοβούλιο;
Η Πάφος μέχρι σήμερα αντιμετώπιζε μια ιδιαιτερότητα. Ήταν μονοεδρική επαρχία, με μόλις τέσσερις σε αριθμό βουλευτές, γεγονός που από μόνο του περιόριζε την επιρροή της στη Βουλή των Αντιπροσώπων αλλά και στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Αντιλαμβάνομαι επομένως ότι ήταν δύσκολο να αντιμετωπιστούν όλα τα προβλήματα της επαρχίας και οι βουλευτές μας να ακούσουν τη φωνή του κόσμου, να καταγράψουν τα ζητήματα και παράλληλα να παράξουν και ουσιαστική πολιτική με απτά αποτελέσματα. Παρόλα αυτά, πιστεύω ακράδαντα ότι η ουσιαστική και δυναμική εκπροσώπηση στη Βουλή των Αντιπροσώπων, δεν είναι θέμα ποσοτικό αλλά θέμα ικανότητας συντονισμού, στρατηγικής και δυναμικής διεκδίκησης με γνώμονα το καλώς νοούμενου συμφέρον του τόπου και των πολιτών. Οι βουλευτές μας πρέπει να ενεργούν συντονισμένα, τόσο μεταξύ τους όσο και με τις τοπικές αρχές για να εντείνεται η φωνή της διεκδίκησης και να έχει αποτέλεσμα.
Προσωπικά δεν διεκδικώ το αξίωμα του βουλευτή για να μηδενίσω το έργο κανενός. Ο στόχος μου είναι να το εξελίξω. Οι βουλευτές μας οφείλουν ποιοτικές νομοθετικές πρωτοβουλίες και πιεστικές παρεμβάσεις, που να προλαβαίνουν τα προβλήματα, να τα προβλέπουν και να τα ρυθμίζουν έγκαιρα. Εκπροσωπώ μια νέα γενιά πολιτικής παρουσίας με διαφορετική νοοτροπία, τεκμηριωμένες θέσεις, γνώση των σύγχρονων προκλήσεων και πολλή όρεξη για δουλειά. Πιστεύω ότι η κοινωνία έχει ανάγκη κάτι διαφορετικό, δηλαδή πολιτικούς που να κατανοούν τις σύγχρονες προκλήσεις, από την τεχνητή νοημοσύνη, μέχρι το μεταναστευτικό και την πράσινη μετάβαση, αλλά και τα καθημερινά προβλήματα όπως τις ανάγκες της οικογένειας, που να μπορούν να μετατρέψουν τη γνώση σε πολιτική πράξη και να είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη, δείχνοντας ξεκάθαρη πολιτική βούληση. Για να έχει και νόημα η πολιτική ανανέωση.
Ο τόπος χρειάζεται μεταρρυθμίσεις που θα δίνουν στον κάθε πολίτη τα εργαλεία να λύνει μόνος του τα προβλήματά του, χωρίς να εξαρτάται από τον κάθε πολιτικό. Αυτός είναι ο στόχος μου, μια κοινωνία πιο αυτόνομη, πιο αποτελεσματική και πιο δίκαιη για όλους. Βεβαίως ακόμα και σε ένα ιδανικό κόσμο, ο πολιτικός οφείλει να είναι πάντα δίπλα στους πολίτες, να ακούει τα προβλήματα τους και να επεμβαίνει εκεί όπου το σύστημα χωλαίνει για να ανοίγει δρόμους και να ξεπερνά εμπόδια. Και παρόλο που τιμώ και σέβομαι βαθιά όλους τους άντρες συμπολίτες μας που υπηρέτησαν διαχρονικά την επαρχία μας από το αξίωμα του βουλευτή, το γεγονός ότι η Πάφος στερήθηκε τη γυναικεία εκπροσώπηση στη Βουλή των Αντιπροσώπων έχει δημιουργήσει ένα κενό, αποσιωπώντας ιδέες και προοπτικές που θα μπορούσαν να εμπλουτίσουν την πολιτική και να αντανακλούν καλύτερα τις ανάγκες της κοινωνίας μας.
Θεωρείς ότι οι πολίτες νιώθουν προδομένοι από τα παραδοσιακά κόμματα;
Όποιος ισχυρίζεται το αντίθετο είναι αποκομμένος από την πραγματικότητα. Η σχέση εμπιστοσύνης των πολιτών με τα κόμματα έχει διαρραγεί, οι βαθιές ρίζες των κομμάτων με την κοινωνία έχουν πλέον αποκοπεί και η αυτοκριτική είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εξέλιξη και τη βελτίωση τους για να καταστούν και πάλι φορείς πολιτικής, ελπίδας και συμπαράστασης στους πολίτες και όχι οχήματα ευκαιριακής ανέλιξης όπως αντιλαμβάνεται πλέον η κοινωνία. Την πλήρη ευθύνη για αυτό ασφαλώς την έχουν τα κόμματα. Οι πολίτες νιώθουν αποκλεισμένοι από τις αποφάσεις που καθορίζουν την καθημερινότητά τους και απογοητευμένοι από πρακτικές και συμπεριφορές που πράγματι δεν περιποίουν τιμή στα κόμματα. Απουσία καθαρών θέσεων, διαφθορά, λαϊκισμός, η αίσθηση ότι δεν ηγούνται αλλά άγονται και φέρονται από ποσοστά και συμφέροντα.
Ο πολίτης όμως ως κοινωνικό ον, δεν είναι αποξενωμένος από την πολιτική. Αυτό που ζητά είναι εντιμότητα, διαφάνεια, ευθύνη. Η πρόκληση είναι στα κόμματα. Να εμπνεύσουν ξανά τους πολίτες και να τους μιλήσουν με τη γλώσσα της αλήθειας, με εγγύτητα και αμεσότητα. Η εποχή που η πολιτική στηριζόταν στις μεγάλες κουβέντες έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Σήμερα πρέπει να αποδείξουμε ότι δεν μένουμε εγκλωβισμένοι στο παρελθόν και να προβάλουμε καθαρές θέσεις. Να πείσουμε τον κόσμο ότι η διαφάνεια και η λογοδοσία δεν είναι συνθήματα, αλλά διακηρυγμένες αξίες που μετουσιώνονται σε πράξεις στην καθημερινή λειτουργία του κράτους. Να προχωρήσουμε τις μεταρρυθμίσεις που τόσο έχει ανάγκη η κοινωνία, δείχνοντας στην πράξη ότι τα κόμματα και οι θεσμοί πράγματι λειτουργούν εν ονόματι της δημοκρατικότητας. Να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και να μην εγκλωβιζόμαστε σε ατέρμονες διαβουλεύσεις, όπως στην περίπτωση του διαχωρισμού των εξουσιών του Γενικού Εισαγγελέα και της μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης. Να νιώσει η κοινωνία ότι έχει στήριξη και προοπτική, περιορίζοντας τις κοινωνικές ανισότητες μέσω της ενίσχυσης της μεσαίας τάξης μέσα από τη φορολογική μεταρρύθμιση για παράδειγμα και στοχευμένες παροχές για τη μείωση των επιπτώσεων των παραγόντων που επιδρούν αρνητικά στα νοικοκυριά για την καταπολέμηση της ακρίβειας, με μέτρα για τη στήριξη της οικογένειας, των νέων και των ηλικιωμένων μας. Να συζητήσουμε για τα μεγάλα θέματα χωρίς φόβο και αγκυλώσεις, για το κυπριακό, την άμυνα, το μεταναστευτικό, το δημογραφικό, χωρίς όμως να επενδύουμε στο λαϊκισμό, σε συνθήματα και σε «εύκολες» πλην ανεφάρμοστες λύσεις.
Πώς εξηγείς τη στροφή ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας προς ανεξάρτητους ή λεγόμενους «αντισυστημικούς» σχηματισμούς;
Η τάση αυτή δεν αφορά μόνο την Κύπρο αλλά ολόκληρο τον κόσμο. Βρισκόμαστε σε μια διαδικασία αλλαγών, μετάβαση που δεν είναι ανώδυνη καθώς αγγίζει βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις και προκαλεί ανασφάλεια. Οι πολίτες καλούνται να προσαρμοστούν σε νέες συνθήκες, να επαναπροσδιορίσουν τη θέση τους μέσα στην κοινωνία και να αναθεωρήσουν τα πιστεύω τους. Τα κόμματα και οι πολίτες συνδέονται αμφίδρομα. Οι πολίτες προσδοκούν λύση στα προβλήματα τους, ενώ τα κόμματα χρειάζονται τη συμμετοχή, την εμπιστοσύνη και τη ψήφο τους για να παράξουν πολιτική. Όταν η σχέση αυτή διαταράσσεται, είτε λόγω πελατειακών πρακτικών, είτε λόγω της αίσθησης ότι η φωνή των πολιτών δεν ακούγεται, είτε λόγω της διαφθοράς και του λαϊκισμού, δημιουργείται απαξίωση, απογοήτευση και αποχή από τη δημοκρατική διαδικασία των εκλογών, ή στροφή στους «αντισυστημικούς» με ότι αυτό συνεπάγεται. Η ακρίβεια, η διαφθορά, η διαχείριση κρίσιμων θεμάτων όπως το κυπριακό και το μεταναστευτικό, οι κοινωνικές ανισότητες, έχουν αφήσει τους πολίτες με την αίσθηση ότι τα κόμματα δεν εκπληρώνουν το καθήκον τους και έχουν οδηγήσει πολλούς σε άλλες επιλογές ή σε αποχή.
Μέσα σε αυτό το ρευστό και αβέβαιο περιβάλλον ακμάζουν οι αυτοαποκαλούμενοι «αντισυστημικοί» που υπόσχονται εύκολες λύσεις και πουλούν ελπίδα σε ένα κόσμο κουρασμένο, απογοητευμένο και θυμωμένο από τη φθορά του παραδοσιακού πολιτικού λόγου. Το θέμα είναι να μην μετατρέπεται αυτή η ελπίδα σε παγίδα και ο κόσμος να μην πέφτει θύμα στους λαϊκιστές, οι οποίοι παρουσιάζουν τους εαυτούς τους ως ανεξάρτητους «μεσσίες» οι οποίοι επενδύουν συστηματικά στα συναισθήματα θυμού, απογοήτευσης και αποστροφής του κόσμου προς τα παραδοσιακά κόμματα. Γνωρίζουν και απαντούν στους φόβους των πολιτών δημιουργώντας εχθρούς, αποκλεισμούς και την ιδέα του εμείς εναντίον των άλλων. Επιδιώκουν να διεγείρουν το συναίσθημα, όχι να ενεργοποιήσουν τη λογική και την πολιτική σκέψη. Αν παρατηρήσει κάποιος καλύτερα τις πρακτικές τους, αποκαλύπτεται μια προβληματική αντίληψη εξουσίας, βασισμένη στην ηθική της εκδίκησης, στο διχασμό και στη βαθιά υποτίμηση του πολίτη, λες και είναι ικανός μόνο για συναισθηματική ταύτιση και όχι για ορθολογική κρίση.
Οι πραγματικοί αντισυστημικοί, αμφισβητούν δημιουργικά τις παθογένειες του συστήματος, προτείνοντας νέους τρόπους σκέψης και πράξης με γνώμονα το καλό του τόπου. Δυστυχώς στην πολιτική σκηνή της Κύπρου, οι αυτοαποκαλούμενοι «αντισυστημικοί» σχηματισμοί φαίνεται να αναπαράγουν, με διαφορετικό περιτύλιγμα, τις ίδιες παθογένειες που δήθεν καταγγέλλουν, ενώ υιοθετούν τις πιο παλιές και αναχρονιστικές μορφές πολιτικής συμπεριφοράς, όπως είναι η προσωπολατρία και η δημαγωγία, εγκλωβισμένοι σε ρητορική αντιπαράθεσης και καταγγελίας χωρίς συνοχή, όραμα και συνέπεια. Αναφέρομαι στο ΑΛΜΑ που δεν είναι τίποτα περισσότερο από όχημα ανέλιξης του Οδυσσέα Μιχαηλίδη στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Όσο για το ΕΛΑΜ, δεν έχει να προσφέρει τίποτα στην κοινωνία εκτός από απλοϊκές και ανεφάρμοστες λύσεις, που τείνουν να είναι και επικίνδυνες για τον τόπο, ενώ πλέον έχει γίνει μέρος του συστήματος που το ίδιο αμφισβητεί. Η δε ΆΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ του Φειδία Παναγιώτου, ένα αλαλούμ. Η κοινωνική και πολιτική ανανέωση χρειάζεται φωνές που τολμούν να αμφισβητήσουν και να προτείνουν ρεαλιστικές εναλλακτικές αλλά δεν έχει να ωφεληθεί σε τίποτα από όσους προβάλλουν την «αντισυστημικότητα» σε προσωπικό μανδύα ανέλιξης και εργαλείο χειραγώγησης. Η πραγματική ρήξη με το σύστημα δεν έρχεται μέσα από την άρνηση και την επίθεση, αλλά μέσα από προτάσεις που θέτουν νέες βάσεις πολιτικής ευθύνης.
Πέραν τούτων υπάρχει και ένας υπαρκτός κίνδυνος που οι πολίτες πρέπει να λάβουν υπόψη τους σοβαρά. Ο κατακερματισμός της Βουλής των Αντιπροσώπων δίνει υπερβολική δύναμη σε ακραίες ή λαϊκιστικές φωνές, μπλοκάρει τις μεταρρυθμίσεις και δημιουργεί πολιτική σύγχυση, αφήνοντας τη Βουλή ανίκανη να εκπληρώσει το θεσμικό της ρόλο. Το διακύβευμα των βουλευτικών εκλογών είναι πολύ μεγάλο για να καταφύγουμε σε επιφανειακές και επιπόλαιες επιλογές, που το μόνο που θα πετύχουν είναι μια Βουλή χωρίς συνοχή, που δεν θα μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις. Βεβαίως όμως η μάχη κατά του λαϊκισμού δεν μπορεί να φορτωθεί στους πολίτες. Τα κόμματα πρέπει να κάνουν βαθιές τομές για να επαναφέρουν την αξιοπιστία στην πολιτική με υπεύθυνες και συνεπείς θέσεις και πράξεις, ενώ η πολιτεία φέρει την ευθύνη να επενδύσει στην παιδεία και στην καλλιέργεια κριτικής σκέψης ως βασικό όπλο ενδυνάμωσης της δημοκρατίας.
Πιστεύεις ότι η νέα γενιά πολιτικών μπορεί να αποκαταστήσει τη σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες;
Η έννοια της πολιτικής ανανέωσης δεν θα έχει κανένα νόημα αν είναι απλώς συμβολική. Η νέα γενιά πολιτικών οφείλει να πορευτεί έχοντας κατά νου το αυτονόητο. Ότι η εξουσία ανήκει στους πολίτες. Ασκείται για αυτούς και εκ μέρους τους εμπιστευτικά και δικαιούνται ξεκάθαρες θέσεις, ειλικρίνεια, δικαιοσύνη, ισοτιμία. Για να αρχίσει ο κόσμος να μας ακούει και πάλι με ενδιαφέρον, πρέπει να αρθρώσουμε ένα διαφορετικό πολιτικό λόγο, να μιλήσουμε με τη γλώσσα της αλήθειας, του ρεαλισμού και της λογικής. Αν θέλουμε οι πολίτες να μας εμπιστευτούν και να διαλύσουμε την καχυποψία ότι όλοι είναι το ίδιο, πρέπει εμείς οι ίδιοι να σοβαρευτούμε.
Ο κόσμος χρειάζεται και δικαιούται πολιτικούς που ακούουν, που δεν αδιαφορούν απέναντι στους φόβους του και δεν υποτιμούν τις ανησυχίες του. Οι καλές προθέσεις δεν αρκούν. Η διαφορά θα γίνει αν καταφέρεις να πείσεις ότι στοχεύεις στη μεγάλη εικόνα, με όραμα, προοδευτική σκέψη και την ικανότητα να μετουσιούσεις τα λόγια σε πράξη. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να μιλήσουμε για τομές και μεταρρυθμίσεις, να αναλάβουμε την ευθύνη δύσκολων αποφάσεων, να σπάσουμε αυγά όταν χρειάζεται γιατί μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει πραγματική αλλαγή.
Χρειάζεται να προβληματιστούμε για το πού είμαστε και πού θέλουμε να φτάσουμε, έχοντας κατά νου τον πολίτη του 2050, όχι του 2025. Να πείσουμε τον κόσμο ότι έχουμε μακροπρόθεσμο όραμα και στρατηγική για την οικονομία και την κοινωνία διαμορφώνοντας την αναπτυξιακή πορεία του τόπου μας σε μακροχρόνιο ορίζοντα. Και στη βάση αυτού του σχεδίου να προωθηθούν στοχευμένες θεσμικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Να εξυπηρετούμε τον πολίτη, να μην τον επιβαρύνουμε. Να συζητήσουμε για το πώς θα αυξήσουμε την παραγωγικότητα του δημοσίου, πώς θα μειώσουμε το κόστος και τη γραφειοκρατία. Είναι για παράδειγμα αδιανόητο ότι εν έτει 2025 συζητούμε ακόμα για τη ψηφιοποίηση των κρατικών υπηρεσιών, τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων, την εξάλειψη της γραφειοκρατίας. Ότι η εξέταση των αιτήσεων και η καταβολή συντάξεων και επιδομάτων ορισμένες φορές καθυστερούν αδικαιολόγητα. Ότι η φοιτητική χορηγία δεν έχει αναπροσαρμοστεί στο αυξανόμενο κόστος ζωής. Ότι τα άτομα με αναπηρίες δεν έχουν ουσιαστική στήριξη ειδικά μετά την ηλικία των 21 ετών. Ότι τα νέα ζευγάρια διστάζουν να κάνουν οικογένεια γιατί δεν έχουν δουλειά ή στέγη. Ότι στα σχολεία μας έχουμε τάξεις μετακινούμενες. Ότι ψάχνεις ραντεβού μέσω του ΓΕΣΥ και βρίσκεις μετά από μήνες. Ότι οι πολύτεκνοι νιώθουν αβοήθητοι. Ότι η απονομή της δικαιοσύνης καθυστερεί υπέρμετρα. Η αλλαγή που χρειάζεται η πολιτική δεν είναι επικοινωνιακή και δεν θα έρθει απλώς με την αλλαγή προσώπων, αλλά με την αλλαγή νοοτροπίας. Το κράτος και οι θεσμοί πρέπει να έρθουν πιο κοντά στον άνθρωπο, να γίνουν εργαλείο που τον διευκολύνει, που απαντά στις ανάγκες του και λύνει τα προβλήματα του χωρίς να του δημιουργεί άλλα και χωρίς να κωλυσιεργεί. Με αποτελεσματικότητα, με ανθρωπιά και δίπλα στον πολίτη.
Ποια είναι η δική σου άποψη για την ιδέα της «Άμεσης Δημοκρατίας»;
Θέλω απλά να υπενθυμίσω εκείνο που κάποτε είπε ο Αβραάμ Λινκολν. «Η ψήφος είναι πιο δυνατή από τη σφαίρα». Προτιμώ να μείνω ως εδώ και να καλέσω τους πολίτες, να χρησιμοποιήσουν τη ψήφο τους με υπευθυνότητα.